TPHCM sau sáp nhập: Cơ hội bùng nổ và thách thức mới trong vai trò đầu tàu kinh tế khu vực

TPHCM sẽ trở thành cực tăng trưởng quốc gia và trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics khu vực khi khai thác tối đa vai trò vùng động lực then chốt.

Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, nhấn mạnh rằng các cơ chế, chính sách ưu đãi do Quốc hội thông qua đã tạo nền tảng vững chắc cho thành phố thực hiện các đột phá kinh tế. Khi phát huy được vị thế “vùng động lực”, TPHCM không chỉ dẫn dắt tăng trưởng trong nước mà còn lan tỏa ảnh hưởng tới toàn khu vực Đông Nam Á.

Cơ hội lớn sau sáp nhập

Việc sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu mở ra một không gian kinh tế mới, nơi công nghiệp, cảng biển, logistics và dịch vụ tài chính được kết nối chặt chẽ. Thành phố có thể tận dụng:

• Hệ thống cảng Cái Mép‑Thị Vải để nâng tầm giao thương quốc tế.
• Khu công nghiệp công nghệ cao Bình Dương để thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp chế tạo, AI và sinh học.
• Trung tâm tài chính, thương mại của TPHCM để phát triển dịch vụ ngân hàng, fintech và bất động sản chất lượng cao.

Những yếu tố này tạo nên một “tam giác động lực” mạnh mẽ, giúp TPHCM kết nối Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời nâng vị thế thành siêu đô thị châu Á.

Thách thức mới và giải pháp chiến lược

Đồng thời, sáp nhập cũng đặt ra các thách thức đáng kể:

1. Hạ tầng giao thông hiện đang quá tải, cần mở rộng và đa dạng hoá (cao tốc, đường sắt liên vùng, metro).
2. Không gian phát triển bị hạn chế do mật độ dân cư và quy hoạch cũ.
3. Quản lý tài chính và nhân lực chưa đủ linh hoạt để đáp ứng tốc độ tăng trưởng.

Để vượt qua, TPHCM cần thực hiện các bước sau:

1. Đẩy mạnh liên kết vùng và nội vùng

Thiết lập các hành lang kinh tế ven biển và công nghiệp, đồng thời xây dựng tiêu chí đánh giá phát triển dựa trên tiềm năng địa phương – ví dụ: logistics ở Bà Rịa‑Vũng Tàu, công nghệ cao ở Bình Dương, tài chính ở trung tâm TPHCM.

2. Đầu tư đồng bộ hạ tầng đa phương thức

Tiến hành các dự án trọng điểm như:

• Hoàn thiện tuyến đường cao tốc và mở rộng mạng lưới metro nối TPHCM‑Bình Dương.
• Phát triển hệ thống đường sắt đô thị liên tỉnh, kết nối các khu công nghiệp và cảng biển.
• Đầu tư vào trường học, bệnh viện và khu đô thị mới để đáp ứng nhu cầu dân số siêu đô thị.

3. Cải cách thể chế và quản trị

Giảm thiểu rào cản hành chính, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính. Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các lĩnh vực then chốt, đồng thời tách biệt chức năng sở hữu và quản lý để nâng cao hiệu quả.

4. Hỗ trợ mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân

Đưa ra các gói vay ưu đãi, hỗ trợ tiếp cận vốn, đất đai và công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, khuyến khích họ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

5. Xây dựng mô hình tăng trưởng mới

Chuyển từ tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu, tập trung vào năng suất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao: công nghiệp bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, tự động hoá và sản xuất thông minh.

Vai trò “nhạc trưởng” của TPHCM

TPHCM không chỉ là người điều hành hành chính mà còn phải trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng. Điều này đòi hỏi:

• Thiết lập cơ chế điều phối liên tỉnh hiệu quả, tránh chồng chéo.
• Áp dụng tư duy quản trị thay vì chỉ quản lý, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng.
• Rút giảm số đơn vị hành chính từ 273 xuống còn 102 để tăng tốc độ ra quyết định.

Kết luận

Nếu TPHCM thực hiện đồng bộ các giải pháp trên – từ cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, đến đổi mới mô hình tăng trưởng – thành phố sẽ không chỉ duy trì vị thế “cực tăng trưởng” trong nước mà còn vươn lên thành trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics khu vực. Đây là thời điểm quyết định để biến siêu đô thị thành động lực thực sự cho cả khu vực.

Bạn nghĩ gì về cơ hội và thách thức của TPHCM sau sáp nhập? Hãy chia sẻ quan điểm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.