Các nhà khoa học đã phát hiện một mối liên kết đáng ngạc nhiên giữa vitamin D và một gen duy nhất có tên SDR42E1. Gen này đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể hấp thụ vitamin D, một chất dinh dưỡng cần thiết cho xương, cơ và hệ miễn dịch. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng gen này cũng đóng vai trò mạnh mẽ trong việc phòng chống ung thư. Khi họ tắt gen này trong các tế bào ung thư, các khối u đã ngừng phát triển.

Khám phá này có thể dẫn đến các phương pháp điều trị mới nhằm ngăn chặn gen này để chống lại ung thư hoặc tăng cường nó để cải thiện sức khỏe trong các tình trạng khác như bệnh tự miễn. Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong cơ thể, không chỉ là một chất dinh dưỡng quan trọng mà còn là thành phần xây dựng cho calcitriol, một loại hormone giúp cơ thể hấp thụ canxi và phosphate – các khoáng chất cần thiết cho xương khỏe mạnh.

Calcitriol cũng hỗ trợ chức năng cơ và dây thần kinh khỏe mạnh, điều chỉnh sự phát triển của tế bào và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng đúng của hệ miễn dịch. Trong một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Frontiers in Endocrinology, các nhà khoa học đã xác định gen SDR42E1 là cần thiết cho việc cơ thể hấp thụ vitamin D thông qua hệ tiêu hóa và xử lý nó tiếp theo.

Phát hiện này có thể có ý nghĩa lớn đối với các phương pháp điều trị nhắm mục tiêu, đặc biệt là trong lĩnh vực chăm sóc ung thư. Khi ngăn chặn hoặc ức chế SDR42E1, có thể ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư một cách có chọn lọc, theo Tiến sĩ Georges Nemer, giáo sư và phó dean nghiên cứu tại Đại học College of Health and Life Sciences tại Đại học Hamad Bin Khalifa ở Qatar.

Một gen bị vỡ dẫn đến một bước đột phá. Đội nghiên cứu được thúc đẩy bởi các nghiên cứu trước đó đã liên kết một đột biến cụ thể trong gen SDR42E1, nằm trên nhiễm sắc thể 16, với sự thiếu hụt vitamin D. Đột biến này đã rút ngắn sản phẩm protein của gen, khiến nó không hoạt động.

Để khám phá vai trò của nó sâu hơn, đội nghiên cứu đã sử dụng công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR/Cas9 để vô hiệu hóa SDR42E1 trong một dòng tế bào ung thư đại trực tràng được gọi là HCT116. Các tế bào này thường biểu hiện mức độ cao của SDR42E1, cho thấy rằng gen này có thể rất quan trọng đối với sự sống sót của chúng.

Khi gen bị vô hiệu hóa, các tế bào ung thư không còn có thể phát triển mạnh. Hàng nghìn gen phản ứng – và khối u thu nhỏ. Khi bản sao SDR42E1 bị lỗi được đưa vào, khả năng sống sót của các tế bào ung thư giảm xuống 53%. Không ít hơn 4.663 gen ‘xuôi dòng’ đã thay đổi mức độ biểu hiện của chúng, cho thấy rằng SDR42E1 là một công tắc phân tử quan trọng trong nhiều phản ứng cần thiết cho sức khỏe của tế bào.

Những kết quả này cho thấy rằng ức chế gen có thể giết chết tế bào ung thư một cách có chọn lọc, trong khi để các tế bào lân cận không bị tổn thương. Một con đường hai chiều: chống ung thư hoặc tăng cường sức khỏe. Kết quả của chúng tôi mở ra các lộ trình tiềm năng mới trong ung thư học chính xác, mặc dù việc dịch thuật lâm sàng vẫn cần xác thực đáng kể và phát triển lâu dài.

Theo Tiến sĩ Nagham Nafiz Hendi, giáo sư tại Đại học Trung Đông ở Amman, Jordan, kết quả hiện tại cho thấy rằng SDR42E1 có thể cắt hai cách: tăng nhân tạo mức độ SDR42E1 trong các mô cục bộ thông qua công nghệ gen có thể có lợi tương tự, tận dụng các hiệu ứng sức khỏe đã biết của calcitriol.

Có thể tăng cường gen giúp ích trong các bệnh khác? Bởi vì SDR42E1 có liên quan đến chuyển hóa vitamin D, chúng tôi cũng có thể nhắm mục tiêu vào nó trong bất kỳ bệnh nào khác mà vitamin D đóng vai trò điều tiết. Tuy nhiên, các ứng dụng rộng rãi hơn phải được thực hiện một cách thận trọng, vì ảnh hưởng lâu dài của SDR42E1 đối với sự cân bằng vitamin D vẫn cần được hiểu đầy đủ.

Tham khảo: SDR42E1 modulates vitamin D absorption and cancer pathogenesis: insights from an in vitro model, của Nagham Nafiz Hendi và Georges Nemer, 27 tháng 5 năm 2025, Frontiers in Endocrinology. DOI: 10.3389/fendo.2025.1585859

Ánh sáng mặt trời từ lâu đã được biết đến với vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe con người. Không chỉ giúp giảm viêm, giảm căng thẳng và cải thiện hệ thống miễn dịch, ánh sáng mặt trời còn có tiềm năng trong việc điều trị một số bệnh lý. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng liệu pháp ánh sáng UV có thể mang lại lợi ích cho các tình trạng như đa hồng cầu, tiểu đường loại 1 và bệnh Crohn.

Tiến sĩ Prue Hart, giáo sư tại Đại học Tây Úc, và Tiến sĩ Richard Weller, giáo sư về Da học tại Đại học Edinburgh, là hai trong số các chuyên gia hàng đầu về tác động của ánh sáng mặt trời lên cơ thể con người. Theo Tiến sĩ Hart, ánh sáng mặt trời có khả năng giảm viêm, giảm căng thẳng và cải thiện hệ thống miễn dịch. Không chỉ dừng lại ở đó, ánh sáng mặt trời còn có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, hệ miễn dịch và các cơ quan khác, từ đó làm giảm viêm và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Một phát hiện đáng chú ý khác là mối tương quan giữa mức độ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời và tuổi thọ. Những người sống ở vùng có nhiều ánh sáng mặt trời thường có tuổi thọ cao hơn. Điều này cũng tương quan với tỷ lệ mắc bệnh, khi những người sống ở vùng có ít ánh sáng mặt trời thường có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn. Tiến sĩ Hart và Tiến sĩ Weller cũng thảo luận về vai trò của vitamin D trong sức khỏe con người. Vitamin D được tạo ra khi da tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhưng Tiến sĩ Weller cho rằng vitamin D không phải là yếu tố quyết định chính trong lợi ích sức khỏe của ánh sáng mặt trời.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra lợi ích của liệu pháp ánh sáng UV đối với các tình trạng như đa hồng cầu, tiểu đường loại 1 và bệnh Crohn. Tiến sĩ Hart cho biết có mối tương quan mạnh mẽ giữa mức độ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời và tỷ lệ mắc bệnh ở Úc. Bên cạnh đó, Tiến sĩ Weller cũng chỉ ra mối tương quan giữa mức độ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời và huyết áp, cho rằng ánh sáng mặt trời có thể giúp giảm huyết áp và cải thiện sức khỏe tim mạch.

Các bác sĩ da học thường khuyến cáo tránh tiếp xúc với ánh sáng mặt trời do lo ngại về ung thư da. Tuy nhiên, Tiến sĩ Weller và Tiến sĩ Hart cho rằng lợi ích sức khỏe của ánh sáng mặt trời không thể bị bỏ qua. Tiến sĩ Veena Vanchinathan, bác sĩ da học, khuyến cáo nên hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mặt trời và sử dụng kem chống nắng để tránh ung thư da và lão hóa sớm.

Cuối cùng, Tiến sĩ Weller nhấn mạnh rằng rủi ro của ung thư da không thể cân bằng với lợi ích sức khỏe của ánh sáng mặt trời. Cần phải có một cách tiếp cận cân bằng hơn trong việc đánh giá lợi ích và rủi ro của ánh sáng mặt trời. Ánh sáng mặt trời có thể có tác động tích cực lên sức khỏe con người, nhưng điều quan trọng là phải tiếp xúc một cách có kiểm soát và hợp lý.

Lợi ích của việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào buổi chiều không chỉ dừng lại ở việc thư giãn sau một ngày làm việc mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe tổng thể. Theo BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, chuyên gia tại Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ánh sáng mặt trời có tác động trực tiếp đến nhịp sinh học của con người, giúp điều chỉnh chu kỳ thức – ngủ tự nhiên. Thông qua cơ chế này, ánh sáng mặt trời hỗ trợ điều hòa các hoạt động sinh học, từ đó mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Ánh sáng tự nhiên có khả năng tác động trực tiếp lên vùng dưới đồi của não bộ, nơi đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất melatonin – một loại hormone chính giúp thúc đẩy buồn ngủ. Khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời vào thời điểm thích hợp, đặc biệt là vào chiều muộn, cơ thể sẽ dễ dàng điều chỉnh và chuẩn bị cho giấc ngủ đêm. Điều này không chỉ giúp đồng hồ sinh học hoạt động ổn định hơn mà còn đảm bảo cơ thể có thể dễ dàng đi vào giấc ngủ ban đêm và thức dậy tỉnh táo vào sáng hôm sau.

Ngoài ra, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời còn mang lại lợi ích trong việc kích thích cơ thể tổng hợp vitamin D – một dưỡng chất thiết yếu đối với hệ miễn dịch, thần kinh và giấc ngủ. Thiếu vitamin D có thể dẫn đến tăng nguy cơ mất ngủ, ngủ không sâu giấc, kéo theo cảm giác mệt mỏi kéo dài vào ban ngày. Đặc biệt, ánh nắng buổi chiều giúp cơ thể hấp thu vitamin D tự nhiên qua da, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Đối với những người có thói quen ở trong nhà hoặc làm việc trong văn phòng kín suốt cả ngày, việc dành khoảng 15-30 phút mỗi chiều ra ngoài, vận động nhẹ dưới ánh nắng có thể mang lại nhiều lợi ích. Hoạt động này không chỉ giúp thư giãn cơ thể mà còn hỗ trợ giải tỏa căng thẳng sau giờ làm việc, cải thiện khả năng hít thở không khí trong lành và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Để đảm bảo có giấc ngủ chất lượng hơn, mọi người được khuyến cáo nên tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và duy trì lối sống lành mạnh. Điều này có thể được thực hiện bằng cách hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước giờ ngủ, tránh ăn tối muộn, không uống cà phê hoặc rượu bia vào chiều tối và duy trì thời gian ngủ – thức ổn định mỗi ngày. Ngoài ra, việc đảm bảo chế độ ăn uống cân bằng với nhiều rau, trái cây cũng như hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường là rất quan trọng.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị bổ sung thêm một số dưỡng chất thiên nhiên như việt quất (blueberry), bạch quả (ginkgo biloba) vào chế độ ăn uống hàng ngày. Những dưỡng chất này có công dụng chống gốc tự do, hỗ trợ hoạt động não bộ và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Đối với những người có dấu hiệu rối loạn giấc ngủ, việc thăm khám chuyên khoa Thần kinh để được tư vấn và điều trị phù hợp là cần thiết.

Cuối cùng, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào buổi chiều không chỉ là một hoạt động giải trí đơn thuần mà còn là một phần quan trọng của lối sống lành mạnh. Bằng cách kết hợp hoạt động này vào thói quen hàng ngày và duy trì các thói quen tốt cho sức khỏe, mọi người có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể một cách hiệu quả.