Ngày 1/8, chính sách thuế quan mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức có hiệu lực, gây ra những biến động lớn trên thị trường toàn cầu và buộc nhiều đồng minh của Mỹ vào cuộc đua đàm phán gấp rút. Sự kiện này đã làm cho thị trường chứng khoán trên toàn thế giới biến động mạnh, với chỉ số STOXX600 của châu Âu và DAX của Đức giảm sâu. Các ngành như máy móc, đồng hồ của Thụy Sĩ hay các sản phẩm xuất khẩu của Canada, Ấn Độ, Nam Phi, New Zealand và Đài Loan (Trung Quốc) đều chịu ảnh hưởng nặng nề từ mức thuế mới.

Chính sách thuế quan mới của Mỹ, lần đầu tiên được công bố vào ngày 2/4, không áp dụng một mức thuế đồng loạt cho tất cả các quốc gia. Thay vào đó, nó giống như một ván cờ phức tạp, nơi mỗi quốc gia được đối xử khác nhau dựa trên kết quả đàm phán song phương với Mỹ trong nhiều tháng qua. Một số quốc gia như Malaysia, Thái Lan và Campuchia đã đạt được mức thuế thấp hơn so với mức ban đầu. Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) cùng nhận mức thuế chung 15%. Trung Quốc cũng đã đạt được một thỏa thuận quan trọng, giảm mức thuế từ 145% xuống còn 10%, mặc dù vẫn phải chịu mức thuế 20% đối với các hoạt động liên quan đến buôn lậu fentanyl.

Những tác động kinh tế toàn cầu của chính sách thương mại này rất đáng kể. Từ góc nhìn kinh tế, chính sách này có thể làm tăng chi phí sản xuất và giá tiêu dùng. Giáo sư kinh tế Joseph Foudy nhận định rằng nhiều công ty có thể sẽ ngừng nhập khẩu hoàn toàn khi mức thuế vượt quá 20%. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu cũng đối mặt với nguy cơ suy giảm. Báo cáo từ BBVA Research ước tính rằng các mức thuế hiện tại có thể khiến tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm 0,5 điểm phần trăm trong ngắn hạn và hơn 2 điểm phần trăm trong trung hạn.

Trong khi đó, Mỹ lại thu ‘bội thu’ ngân sách từ thuế quan. Từ đầu năm đến ngày 25/7, Bộ Tài chính Mỹ đã thu về 124 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu, tăng tới 131% so với cùng kỳ năm ngoái. Chính sách thương mại của Tổng thống Trump đã tạo ra một bức tranh phức tạp về quan hệ kinh tế quốc tế, với nhiều thách thức và cơ hội cho các quốc gia trên toàn thế giới.

Hiện tại, các quốc gia đang nỗ lực đàm phán để tìm kiếm giải pháp giảm nhẹ tác động của chính sách thuế quan mới. Liên minh châu Âu đã cam kết sẽ không tăng thuế đối với hàng hóa Mỹ và đang chờ đợi một thỏa thuận thương mại toàn diện. Nhật Bản cũng đang đàm phán với Mỹ để giảm mức thuế quan áp dụng cho hàng hóa của nước này. Trong khi đó, Trung Quốc đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong việc giảm mức thuế quan và tăng cường hợp tác thương mại với Mỹ.

Một số chuyên gia kinh tế nhận định rằng chính sách thuế quan mới của Mỹ có thể dẫn đến một cuộc chiến thương mại toàn cầu, gây ra những tác động tiêu cực đến kinh tế thế giới. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến cho rằng chính sách này có thể giúp Mỹ tăng cường vị thế thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài.

Tổng thống Trump đã khẳng định rằng chính sách thuế quan mới của ông là cần thiết để bảo vệ lợi ích kinh tế của Mỹ và giảm thâm hụt thương mại. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế và chính trị gia đang kêu gọi ông giảm nhẹ chính sách này để tránh gây ra những tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh hiện nay, các quốc gia cần phải tăng cường hợp tác và đối thoại để tìm kiếm giải pháp giảm nhẹ tác động của chính sách thuế quan mới. Đồng thời, các quốc gia cũng cần phải chuẩn bị cho các kịch bản khác nhau và tăng cường khả năng cạnh tranh của mình trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang biến động phức tạp.

Kinh tế thế giới đã thể hiện sự kiên cường đáng ngạc nhiên gần bốn tháng sau khi Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan đối ứng. Mặc dù nhiều người lo ngại các ngành thương mại, sản xuất và các yếu tố quan trọng khác của nền kinh tế toàn cầu sẽ rơi vào tình trạng suy thoái, nhưng điều đó đã không xảy ra.

Các số liệu kinh tế gần đây cho thấy nền kinh tế thế giới vẫn tăng trưởng với tốc độ 2,4% hàng năm trong nửa đầu năm nay, phù hợp với xu hướng tăng trưởng trong dài hạn, theo ngân hàng JPMorgan. Sự kiên cường của nền kinh tế toàn cầu có thể được giải thích bởi khả năng phòng ngừa rủi ro và tìm ra giải pháp ứng phó ngắn hạn của các doanh nghiệp và hộ gia đình Mỹ trong khi chờ đợi sự rõ ràng về chính sách thuế quan sau cùng của Mỹ.

Các nhà sản xuất trên toàn cầu đã đẩy nhanh hoạt động mua hàng và chuyển hướng xuất khẩu hàng hóa đến Mỹ thông qua các quốc gia thứ ba chịu mức thuế thấp hơn. Điều này đã giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của thuế quan đối với thương mại trực tiếp giữa Mỹ và các nước khác. Các nhà phân tích cho biết phần lớn các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ vẫn tiếp tục chi tiêu và đầu tư bất chấp sự bất ổn.

Thị trường chứng khoán ở cả hai bờ Đại Tây Dương đã phục hồi lên mức cao kỷ lục và dự báo tăng trưởng của châu Âu đến châu Á đang được nâng lên. Theo ngân hàng Goldman Sachs, đầu tư, việc làm trong lĩnh vực sản xuất, chi tiêu và hoạt động kinh tế tổng thể trên toàn cầu đều được duy trì.

Nhiều chính phủ, bao gồm Mỹ và Đức, cũng đang chi tiêu ngân sách mạnh mẽ, giúp củng cố niềm tin của doanh nghiệp. “Dường như sự bất ổn thuế quan đang ảnh hưởng ít hơn đến hoạt động kinh tế so với những gì chúng ta nghĩ”, Isabel Schnabel, thành viên hội đồng điều hành của Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) nhận xét.

Một số chuyên gia cho rằng thuế quan đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa hoạt động sản xuất tại các thị trường xuất khẩu chính. EBM Papst, một nhà sản xuất máy quạt của Đức, đang có kế hoạch xây dựng nhà máy thứ ba tại Mỹ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Thương mại vẫn sôi động với khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu tăng 5,3% trong ba tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm trước. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) dự báo thương mại hàng hóa toàn cầu trong năm nay tăng trưởng 0,1%, thay vì giảm 0,2% như dự báo trước đây.

Tại châu Âu, ngành sản xuất tiếp tục cải thiện trong những tháng vừa qua, với các chỉ số dự báo về đơn hàng xuất khẩu mới và sản lượng tương lai đều tăng lên mức cao nhất trong ba năm. Ngay cả ở Trung Quốc, sự hỗn loạn thuế quan trong vài tháng qua cũng không gây thiệt hại nhiều như lo ngại.

Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm khoảng 10% trong năm tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm trước do thuế quan ảnh hưởng đến thương mại trực tiếp giữa hai siêu cường kinh tế. Tuy nhiên, tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc vẫn tăng 6% nhờ lượng hàng xuất khẩu sang châu Á, châu Âu và châu Phi tăng.

Tại Mỹ, giá trị tài sản ròng của các hộ gia đình vẫn ở mức cao theo tiêu chuẩn lịch sử, cho phép người tiêu dùng Mỹ tiếp tục chi tiêu bất chấp giá cả tăng cao. Một số nhà xuất khẩu sang Hoa Kỳ đã chuyển một phần chi phí thuế quan cho khách hàng của họ.

Các nhà nhập khẩu phô mai đã xoay sở để bù đắp một phần tác động bằng cách nhập thêm hàng tồn kho trước khi thuế quan có hiệu lực. Theo dữ liệu của Cục Thống kê dân số Mỹ, kim ngạch nhập khẩu của Mỹ từ châu Âu đã tăng 37% trong năm tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước.

Biên lợi nhuận cao của các doanh nghiệp Mỹ cho phép họ có thể gánh chịu một số chi phí tăng thêm từ thuế quan. “Do đó, tác động tiêu cực của thuế quan đối với điều kiện thị trường lao động và tăng trưởng kinh tế có thể bị hạn chế hơn”, Susan M. Collins, Chủ tịch Ngân hàng dự trữ liên bang khu vực Boston nhận xét.