Nguyên nhân đa dạng gây viêm họng mạn tính và cách phòng ngừa hiệu quả

Viêm họng mạn tính: Khi nào cần quan tâm?

Viêm họng mạn tính không chỉ do trào ngược dạ dày – thực quản mà còn xuất phát từ nhiều yếu tố khác như nhiễm khuẩn, ô nhiễm môi trường và các bệnh lý tai mũi họng kéo dài. Nhận diện đúng nguyên nhân là chìa khóa để điều trị nhanh chóng và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng.

1. Những nguyên nhân chính gây viêm họng mạn tính

• Nhiễm khuẩn: Vi khuẩn Streptococcus, Haemophilus influenzae và một số vi khuẩn kỵ khí thường là thủ phạm. Theo báo cáo của WHO (2022), các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên chiếm hơn 30% các ca viêm họng kéo dài ở người lớn.
• Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD): Axit dạ dày lên hầu họng gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến cảm giác đau rát, khàn tiếng và ho kéo dài.
• Môi trường ô nhiễm: Tiếp xúc lâu dài với khói bụi, khói thuốc lá, hoặc các chất độc hại trong không khí làm tăng nguy cơ viêm họng mạn tính và các bệnh hô hấp khác như viêm phổi.
• Viêm amidan mạn tính: Amidan không được điều trị triệt để có thể trở thành nguồn nhiễm trùng liên tục.
• Viêm xoang mạn tính: Dịch nhầy chảy xuống họng gây kích ứng kéo dài.
• Ung thư vòm họng: Dù hiếm, nhưng nếu không phát hiện sớm có thể biểu hiện như viêm họng kéo dài và đe dọa tính mạng.
• Yếu tố dị ứng và tắc mũi mạn tính: Dị ứng phấn hoa, mạt bụi hoặc biến dạng vách ngăn mũi cũng góp phần làm tăng độ nhạy cảm của niêm mạc họng.

2. Triệu chứng thường gặp

• Đau họng kéo dài hơn một tuần, cảm giác vướng, nóng rát, ngứa hoặc nghẹn, thường nặng vào buổi sáng.
• Cổ họng sưng tấy, khô rát, gây khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày.
• Ho kéo dài, kèm đờm đặc, có thể có mùi hôi.
• Đau khi nuốt, khiến việc ăn uống trở nên khó khăn.
• Thở có mùi hôi, đôi khi kèm sốt nhẹ ở người già hoặc trẻ em.

3. Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị

Viêm họng mạn tính nếu bỏ qua có thể dẫn đến:

• Viêm phổi, viêm phế quản và viêm tai giữa.
• Hạt viêm họng mạn tính – xuất hiện các hạt lympho, dễ bị bội nhiễm hoặc áp xe.
• Tiến triển thành viêm xoang mạn tính.
• Vi khuẩn xâm nhập máu gây nhiễm độc liên cầu, có thể dẫn đến suy đa cơ quan.

4. Phương pháp điều trị toàn diện

Quy trình điều trị nên dựa trên đánh giá lâm sàng, nội soi họng – thanh quản và các xét nghiệm hỗ trợ (máu, X-quang phổi, nội soi thực quản). Tùy vào nguyên nhân, bác sĩ sẽ lựa chọn:

• Kháng sinh hoặc kháng sinh rộng phổ cho nhiễm khuẩn.
• Thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc kháng axit cho bệnh GERD.
• Thuốc kháng viêm, giảm đau để giảm sưng và cải thiện triệu chứng.
• Thuốc kháng dị ứng nếu có yếu tố dị ứng.
• Điều trị các bệnh nền: viêm amidan, viêm xoang, hoặc các bệnh lý mũi tai họng khác.
• Thay đổi lối sống: ngừng hút thuốc, tránh khói thuốc lá, giảm tiếp xúc với bụi và hóa chất, tăng cường ăn rau xanh, trái cây giàu vitamin C và kẽm để nâng cao đề kháng.
• Vệ sinh cá nhân: súc miệng bằng nước muối sinh lý, rửa mũi bằng dung dịch sinh lý, vệ sinh răng miệng đúng cách và rửa tay thường xuyên.

5. Kết luận và lời khuyên

Viêm họng mạn tính là một bệnh lý có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tổng thể nếu không được can thiệp kịp thời. Để giảm nguy cơ tái phát, người bệnh nên:

1. Tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị của bác sĩ.
2. Duy trì chế độ ăn uống cân bằng, giàu chất chống oxy hoá.
3. Giữ môi trường sống trong lành, tránh khói thuốc và các chất gây kích ứng.
4. Thực hiện vệ sinh răng miệng và tay đúng cách, đặc biệt sau khi ho hoặc hắt hơi.
5. Kiểm tra định kỳ các bệnh lý hô hấp liên quan như viêm amidan, viêm xoang.

Bạn đã từng gặp khó khăn khi điều trị viêm họng mạn tính? Hãy chia sẻ kinh nghiệm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để nhận thêm các bài viết hữu ích về sức khỏe.

BS. Nguyễn Văn Dũng