Nội dung chính
Giới thiệu
Khí cười (N2O) đang trở thành mối nguy hiểm tiềm ẩn đối với giới trẻ, như trường hợp sinh viên 20 tuổi phải mang bình khí cười tới bệnh viện.
Tiểu sử và quá trình lạm dụng
Vào chiều 12-1, trong buổi tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) đã giới thiệu một ca bệnh đặc biệt: một nữ sinh viên 20 tuổi phụ thuộc vào khí cười (N2O) và thậm chí mang bình khí cười cùng mình khi đến khám.
Phụ nữ này bắt đầu tiếp xúc với “bóng cười” khi còn học trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập bạn bè. Khi lên trung học phổ thông, việc sử dụng tăng lên do ảnh hưởng của nhóm bạn, và khi vào đại học, cô không chỉ dùng theo lời rủ rê mà còn tự mua riêng.
Ban đầu, mỗi lần chỉ tiêu thụ 1‑2 quả, nhưng dần dần tăng lên 10‑20 quả mỗi ngày. Khi các bình nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang mua bình khí lớn và các bình mini để giấu trong balo, tránh mắt gia đình. Tần suất cũng tăng từ một bình mỗi tuần lên một bình trong 1‑2 ngày.
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận ra các dấu hiệu rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười trong 6‑7 năm, kèm theo tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Qua thăm khám, bác sĩ đã làm rõ tiền sử sử dụng kéo dài mà gia đình không biết, đồng thời ghi nhận bệnh nhân mang cả bình khí N2O vào phòng khám.
Hậu quả sức khỏe
Sau 6 tháng điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần, bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm khí cười và đã ngừng sử dụng nhờ sự hỗ trợ của gia đình. Tuy nhiên, các biểu hiện thần kinh như tê bì tay chân, yếu liệt và rối loạn vận động đã để lại di chứng kéo dài.
Khí cười (N2O) là một chất gây hưng phấn ngắn hạn, tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Khi lặp lại nhiều lần, nó có thể gây tổn thương não và tủy sống, dẫn đến tê bì, yếu liệt, suy giảm trí nhớ, rối loạn nhịp tim và thậm chí tử vong do ngạt oxy.
Theo các chuyên gia, việc tiêu thụ 30‑40 quả một lần chỉ mang lại vài giây đến vài phút “cười sảng khoái”, buộc người dùng phải hít liên tục. Chỉ cần dùng trên 10 quả trong một lần và lặp lại thường xuyên, cơ thể đã có nguy cơ ngộ độc nặng, gây tổn thương não cấp và mạn tính.
Ngộ độc cấp tính có thể gây rối loạn tri giác, chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim và tổn thương phổi. Trường hợp nặng có thể dẫn đến phù phổi cấp, ngừng tim và đe dọa tính mạng.
Cơ chế gây nghiện của khí cười
Khí N2O kích thích giải phóng dopamine trong não, tạo cảm giác “hưng phấn” nhanh chóng. Tuy nhiên, sự phụ thuộc phát triển nhanh khi người dùng cần liên tục hít để duy trì cảm giác, dẫn đến tăng liều và tần suất sử dụng.
Phương pháp điều trị và phòng ngừa
Tiến sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất và hành vi (Viện Sức khỏe Tâm thần) cho biết, đa số bệnh nhân nhập viện trong trạng thái nặng, cần kết hợp dùng thuốc, trị liệu tâm lý, can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ và sự giám sát chặt chẽ của gia đình.
Ở Việt Nam, đã có nhiều trường hợp tử vong ngay sau khi sử dụng khí cười tại các quán bar, club do ngạt hoặc rối loạn hô hấp cấp. Các chuyên gia cảnh báo không nên xem “bóng cười” là giải trí vô hại; một khi lệ thuộc, việc cai nghiện đòi hỏi thời gian và sự hỗ trợ toàn diện.
Phụ huynh nên quan sát các dấu hiệu bất thường như tê bì, thay đổi hành vi, hoặc việc con em mang các bình nhỏ, và ngay lập tức đưa đến cơ sở y tế để được khám và can thiệp.