Nội dung chính
Phế cầu khuẩn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi nặng, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Tại sao vắc‑xin phế cầu lại quan trọng?
Vi khuẩn Streptococcus pneumoniae thường cư trú lặng lẽ trong khoang mũi họng của người khỏe mạnh. Khi hệ miễn dịch suy giảm – do tuổi tác, bệnh lý mãn tính hoặc thời tiết lạnh – vi khuẩn này nhanh chóng sinh sôi và gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 1,6 triệu ca tử vong liên quan đến phế cầu trên toàn cầu.
Dấu hiệu cảnh báo sớm
Những triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu: sốt, ớn lạnh, ho, đau ngực, thở nhanh hoặc khó thở. Nhiều người lầm tưởng chỉ là cảm lạnh thông thường, nhưng bệnh có thể tiến triển nhanh thành viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng não, đe dọa tính mạng.
Case study: Bệnh nhân Nguyễn Văn Ba
Ông Nguyễn Văn Ba (67 tuổi) nhập viện vì viêm phổi nặng và khó thở trong đợt lạnh ở Đà Lạt. Vì chưa tiêm vắc‑xin phòng phế cầu, bệnh tiến triển nhanh, buộc phải dùng máy trợ thở và ở lại bệnh viện hơn 10 ngày. Trường hợp này phản ánh thực tế: tại Khoa Bệnh phổi – Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng hiện có hơn 60 bệnh nhân cao tuổi điều trị các bệnh hô hấp, trong khi tỷ lệ tiêm vắc‑xin chỉ dưới 10%.
Ai nên tiêm vắc‑xin phòng phế cầu?
- Trẻ em dưới 5 tuổi
- Người từ 65 tuổi trở lên
- Người mắc bệnh mãn tính: hen phế quản, COPD, tiểu đường, bệnh tim, gan, thận
- Người suy giảm miễn dịch
- Người hút thuốc lá
Lợi ích khi tiêm phòng
Vắc‑xin giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm mức độ nghiêm trọng nếu nhiễm. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy tiêm vắc‑xin giảm tới 50% tỷ lệ nhập viện vì viêm phổi do phế cầu và giảm 30% các trường hợp viêm màng não.
Hướng dẫn tiêm phòng đúng thời điểm
Thời điểm tối ưu là trước mùa lạnh, thường là từ tháng 9 đến tháng 11. Người dân nên đến các cơ sở y tế uy tín, hỏi bác sĩ về loại vắc‑xin phù hợp (vắc‑xin polysaccharide 23 valence hoặc conjugate 13 valence) và tuân thủ lịch tiêm đầy đủ.
Chương trình Tiêm chủng mở rộng của Bộ Y tế dự kiến đưa vắc‑xin phế cầu vào danh mục quốc gia từ năm 2026, ưu tiên khu vực miền núi và các dân tộc thiểu số.
An Nhiên.