Nội dung chính
Trẻ em bị “cướp” trí thông minh khi những thói quen xấu kéo dài, nhưng bạn có thể ngăn chặn ngay hôm nay.
Theo nghiên cứu của Đại học Harvard (2022), não bộ chỉ hoàn thiện hoàn toàn vào khoảng 25 tuổi. Vì vậy, các thói quen hình thành từ lúc còn nhỏ sẽ ảnh hưởng sâu rộng tới kết nối và phát triển các tế bào thần kinh, quyết định khả năng tư duy, tập trung và học hỏi của trẻ.
1. Thiếu vận động
Những ngày nghỉ lễ chỉ quanh quẩn trong bốn bức tường khiến não bộ trẻ thiếu oxy và dưỡng chất cần thiết. Vận động thể chất tăng cường lưu thông máu lên não, giúp tế bào thần kinh phát triển và kết nối hiệu quả, đồng thời kích thích giải phóng dopamine – chất dẫn truyền liên quan tới sự tập trung và động lực học tập.
Nghiên cứu NCBI 2020 cho thấy trẻ tập thể dục đều đặn ít nhất 60 phút mỗi ngày có điểm IQ trung bình cao hơn 5 điểm so với trẻ ít vận động.
2. Ngủ không đủ giấc
Giấc ngủ sâu giúp vùng hippocampus “dọn dẹp” và lưu trữ thông tin quan trọng vào bộ nhớ dài hạn. Khi trẻ thiếu ngủ, chất thải chuyển hoá tích tụ, làm giảm tốc độ truyền tín hiệu giữa các nơron, dẫn tới giảm khả năng tập trung và ghi nhớ.
Sleep Foundation 2021 khuyên trẻ 6‑12 tuổi nên ngủ từ 9‑11 giờ mỗi đêm.
3. Chế độ ăn không cân đối, ăn vặt quá mức
Tiêu thụ quá nhiều đường và đồ ăn nhanh làm giảm hiệu suất truyền tín hiệu thần kinh, đồng thời gây thiếu hụt các dưỡng chất thiết yếu như omega‑3, sắt và vitamin B12 – những yếu tố then chốt cho sự phát triển não.
Theo WHO (2020), trẻ ăn nhiều thực phẩm có đường >25% năng lượng hàng ngày có nguy cơ giảm 3‑4 điểm IQ so với trẻ ăn chế độ cân bằng.
4. Lạm dụng thiết bị điện tử
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng và TV ức chế melatonin, hormone điều hòa giấc ngủ. Ngoài ra, dopamine liên tục kích thích khiến não trẻ “quen” với cảm giác hưng phấn nhanh, giảm khả năng chịu đựng khó khăn và tập trung lâu dài.
Một nghiên cứu của Đại học Toronto (2021) cho thấy trẻ dùng màn hình >2 giờ/ngày có thời gian phản ứng chậm hơn 15% và điểm chú ý giảm 7%.
5. Ngại giao tiếp xã hội
Trò chơi nhóm, giao lưu với bạn bè kích hoạt các mạng lưới thần kinh liên quan tới trí tuệ cảm xúc và khả năng linh hoạt trong suy nghĩ. Khi trẻ tránh né các tương tác xã hội, não mất cơ hội “rèn luyện” các kênh truyền thông tin, dẫn tới giảm trí thông minh cảm xúc và khả năng giải quyết vấn đề.
Nghiên cứu của UNICEF (2022) khẳng định trẻ có kỹ năng xã hội tốt đạt điểm IQ trung bình cao hơn 6 điểm so với trẻ ít giao tiếp.
Những thói quen trên không chỉ “cướp” trí thông minh mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần và thể chất của trẻ. Bố mẹ hãy quan sát, thiết lập lịch trình vận động, giấc ngủ, chế độ ăn lành mạnh, hạn chế thời gian trước màn hình và tạo môi trường giao lưu đa dạng để trẻ phát triển toàn diện.
Bạn đã nhận ra thói quen nào đang ảnh hưởng tới con mình? Hãy chia sẻ ý kiến và cùng nhau xây dựng môi trường nuôi dạy thông minh hơn!